Büküm açınım hesaplayıcısı nasıl kullanılır?
- 01Kalınlık (t) ve iç radyüs (R)
Sac kalınlığını ve büküm sonrası oluşacak iç radyüsü mm olarak girin. Havada bükümde iç radyüs büyük ölçüde V kalıp açıklığına bağlıdır; emin değilseniz bükümü yapacak atölyeye sorun.
- 02Büküm açısı (A)
Sacın düz konumdan döndürüldüğü açıdır: 90° büküm için 90 yazılır. İki flanş arasındaki iç açı 135° ise A = 45° girilmelidir. En sık yapılan giriş hatası budur.
- 03K faktörü
0,25–0,50 aralığında bir değer girin veya "K öner" düğmesiyle R/t oranına göre başlangıç değeri alın.
- 04Flanş ölçüleri (a ve b)
Her iki flanşı dış ölçüyle, yani sacın dış yüzeylerinin kesişim noktasına kadar girin. Araç açınım boyunu ve ara değerleri birlikte gösterir.
Hesaplamada kullanılan formül
Araç dış ölçülü flanşlar için büküm kesintisi yöntemini kullanır. Sırasıyla şu dört değer hesaplanır:
- Büküm payı: BA = π/180 × A × (R + K × t) — nötr eksenin büküm bölgesindeki yay uzunluğu.
- Dış geri çekme: OSSB = tan(A/2) × (R + t) — radyüs teğetinden dış köşe kesişimine mesafe.
- Büküm kesintisi: BD = 2 × OSSB − BA — dış ölçüler toplamından düşülecek miktar.
- Açınım boyu: a + b − BD.
| İç radyüs / kalınlık (R/t) | Önerilen K | Tipik durum |
|---|---|---|
| R/t < 1 | 0,33 | Keskin büküm, ince sac |
| 1 ≤ R/t < 3 | 0,40 | Havada bükümde en yaygın durum |
| R/t ≥ 3 | 0,45 | Geniş radyüslü büküm |
Önerilen değerler başlangıç içindir. Araç 0,25–0,50 aralığındaki K değerlerini kabul eder; kesin K, üretimde kullanılacak malzeme ve kalıpla yapılan deneme bükümünden bulunur.
Örnek hesap: 2 mm sac, 90°, 50 + 30 mm L parça
Araç açıldığında gösterilen varsayılan değerler: t = 2 mm, R = 2 mm, A = 90°, K = 0,40, a = 50 mm, b = 30 mm. R/t = 1 olduğundan önerilen K da 0,40'tır.
- 01BA
π/180 × 90 × (2 + 0,40 × 2) = 1,5708 × 2,8 ≈ 4,40 mm.
- 02OSSB
tan(45°) × (2 + 2) = 4,00 mm.
- 03BD
2 × 4,00 − 4,40 ≈ 3,60 mm.
- 04Açınım
50 + 30 − 3,60 = 76,40 mm. Lazerde kesilecek şerit boyu budur.
Varsayımlar ve sınırlar
- Tek büküm: Araç yalnızca iki flanşlı L parça hesaplar. Çok bükümlü parçalarda her büküm için BD ayrı bulunur ve dış ölçüler toplamından düşülür.
- Dış ölçü referansı: Flanşlar içten veya radyüs teğetinden ölçülmüşse sonuç yanlış çıkar; önce dış ölçüye çevirin.
- K tahmindir: K değerindeki küçük bir fark bile büküm başına onda birkaç milimetrelik sapma yaratır ve çok bükümlü parçalarda birikir.
- Geri esneme ve kalıp: Geri esneme, haddeleme yönü ve gerçek iç radyüs hesaba dahil değildir; bunlar atölyenin kalıp verisiyle düzeltilir.
Sonuç, tasarım aşaması için bir tahmindir. Üretimde kullanılacak açınımı mühendislerimiz kendi abkant kalıp ve malzeme verimize göre kontrol eder.
Daha fazla bilgi ve doğrulama
Nötr eksenin neden kaydığı, R/t oranına göre ayrıntılı K tablosu, 90° dışındaki açılar ve deneme bükümünden K'nın geri hesabı K faktörü ve büküm açınım hesabı rehberinde adım adım anlatılır. Delik–büküm mesafesi ve asgari flanş gibi tasarım kuralları için sac büküm tasarım kuralları yazısına bakabilirsiniz.
Kesim ve bükümün aynı tesiste yapıldığı lazer kesim ve büküm hizmetinde açınım sorumluluğu tek elde kalır. Bükümün tonaj ihtiyacını ise abkant tonaj hesaplama aracıyla tahmin edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Büküm açısı alanına 90 mı, iç açıyı mı yazmalıyım?
Sacın büküldüğü açıyı yazmalısınız. Klasik dik köşe için 90 girilir. Flanşlar arasındaki iç açı 120° ise büküm açısı 180 − 120 = 60° olur.
K faktörünü bilmiyorum, hangi değeri kullanmalıyım?
"K öner" düğmesi R/t oranına göre 0,33, 0,40 veya 0,45 değerini önerir. Bu değerler tasarım için makul bir başlangıçtır. Seri üretimde bükümü yapacak atölyenin kendi K değeri esas alınmalıdır.
Büküm kesintisi neden flanş ölçülerinden çıkarılıyor?
Dış ölçüler köşenin dış kesişim noktasına kadar ölçülür; oysa bükülmüş parçada bu köşe gerçekte yuvarlaktır ve malzeme nötr eksen boyunca daha kısa bir yol izler. BD, iki dış ölçünün toplamı ile gerçek açınım arasındaki farktır.
U profil veya kutu parçanın açınımını bu araçla bulabilir miyim?
Doğrudan değil; araç tek bükümlü L parça içindir. Aynı malzeme, radyüs ve açıyla yapılan bükümlerde aracın verdiği BD değerini her büküm için bir kez dış ölçüler toplamından düşerek açınımı elle bulabilirsiniz.
İç radyüsü sıfır girebilir miyim?
Gerçek bir bükümde iç radyüs sıfır olmaz; havada bükümde radyüsü kalıp açıklığı belirler. Çizimdeki keskin köşe, atölyede kalınlığa ve kalıba bağlı bir radyüsle oluşur. Hesapta bu gerçek radyüsü kullanmak daha doğru sonuç verir.
